انگلستانِ انگلو-ساکسون - 4

Anglo-Saxon England - Part Four
-

با تاسیتوس آشنا شدیم. و متوجه شدیم که هیچکس قبل از او احوال بومیان اولیه جزایر بریتانی نپرسیده است. او که دولتمرد رُمی بود و همزمان مورخ، در سده ی یکم میلادی می زیست. به ادامه گفتار بازگردیم.
ریشه های انگلو-ساکسون: تاسیتوس، بومیان جزایر بریتانی را - پیش از اولین مهاجرت اقوام ژرمن تبار شمال اروپای برّی - نیز ساکسون می نامد. با این تفاوت که آنان را «ساکسون های قدیم» نامگذاری می کند. اعتراف می کنیم که از احوالات ساکسونهای قدیم چیزی نمی دانیم. آنان نیز یکی از مبهمات آزاردهنده تاریخ هستند. به هر روی، از آغاز سده ی یکم میلادی تا به فروپاشی امپراتوری رُم (اواخر سده پنجم) چند دسته مهاجرت عظیم از شمال اروپای برّی -فلاند و آلمان کنونی- به سمت جزایر بریتانی صورت می گیرد. در سده دوم میلادی، حدفاصلی که امروزه کشورهای انگلستان و ولز نامیده می شود به مالکیت رُم الصاق می گردد. برج و باروها در سرتاسر سواحل مرزی برافراشته می شوند و دیواری هم مملکت را از شمالش جدا می کند. حضور لژیونها در سرتاسر بریتانیای رُمی از سیل مهاجرت می کاهد. اما از زمانی که رُم به سمت زوال می گراید و حضور نظامی آنها در مرزها کاسته می شود، سیل مهاجرت اقوام بدوی به درون لایه های تمدن رُمی فزونی می گیرد.

«تاسیتوس» به اقوام ژرمن اشاره می کند که دسته ای از آنان در حدفاصل رودهای Weser و Elbe پراکنده در گروهای پرجمعیت می زیند. اینها را ساکسون می نامد. پراکندگی جغرافیایی آنان بسیار است و گاهاً فراتر از رودخانه Elbe نیز می زیند. در جهت شمالی ساکسون ها و پس از رودخانه Eider، او مدعی می شود که انگلو ها می زیند. آنان را Anglii یا Angles می نامد (پیتر بلر، ص.8).

زبانی که در مجموع ساکسون ها و انگلو ها تکلم می کردند، مشابهت بسیاری به زبان «فریزین» ها (Frisians) داشته است. فریزین ها را به نوعی می توان اجداد فرانسوی تباران سده های بعد به حساب آورد. اِستنتون همگونی زبانی فریزین ها و انگلو ها را نخستین حقیقتِ پذیرفته شده ی تاریخ انگلستان به حساب می آورد که بنا بر انبوهی از شواهد تاریخی قابل اثبات می باشد (اِف استنتون، ص.6).

منبع تصویر: صفحه هشتم رساله پیتر بلر؛ زادگاه برّی انگلو ها و ساکسون ها

در سیر مهاجرت های اقوام انگلو و ساکسون به جزایر بریتانی اختلاط نژادی نیز صورت می گیرد. همین پیش زمینه ای می شود برای اتحادهای استراتژیک بعدی میانشان. پس از فروپاشی رُم، زمانی که دیگر ارتشی برای محافظت از جان مردمان بریتانیای رُمی باقی نمانده بود، دسته ای از انگلوها از ساکسونهای برّی در مقابل هجوم و یورش بومیان شمال دیوار هادریان کمک می طلبند. اتحادی مابین آنان برقرار می شود و تعداد بسیاری از قبایل ساکسون به جنوب بریتانیا مهاجرت می کنند. پس از آن است که تاریخ، اقوام جدید جزایر بریتانی را - که به مرور زمان بر سرتاسر جزایر احاطه می یابند - به نام انگلو-ساکسون می خواند.

رُمی ها، انگلوها را به زبان خود-لاتین- Angli می نامیدند. در ساختار انگلیسی قدیم (Olde Englishe) انگلی به Engle مبدل می شود. آنان سرزمین شان را در ابتدا Englaland می نامیدند که به مرور زمان به England تغییر شکل می دهد و باقی می ماند.

منبع تصویر: صفحه 28 رساله پیتر بلر.

تصویر بالا پراکندگی قبور انگلو-ساکسونها در عصر تاریکی را نشان می دهد. هر نقطه سیاه نماینگر چندین گور فردی در کنار هم است. این رسمشان بود که مردگان را در قبرهای سطحی و کم عمق دفن می کردند و اسم و نشانه ای به صورت امروزین بر آن نمی نگاشتند. شاید بر روی سنگ قبر کلوخی چیزهایی نوشته باشند که اثر زمان آنان را پاک کرده باشد. به هر روی، علامت مشخصه ی تنومند و مرتفعی به قبر متصل نمی کردند. مصیبتی است برای باستان شناس عصر حاضر که نخواهد توانست به راحتی با مطالعه گورها به عوالم زندگان آن زمانها راه یابد.

{ادامه دارد}

منابع:

- Blair, P.H. 2003. An Introduction to Anglo-Saxon England. 3rd Ed. Cambridge University Press.

- Salway, P. 1981. Roman Britain. Oxford University Press.

- Stenton, F.M. 1971. Anglo-Saxon England. 3rd Ed. Oxford University Press.